'SİYASETTE KADIN' adlı Yayınımızdan Alıntılar...


Cumhuriyet döneminde, birçok alanda olduğu gibi, kadınların toplumsal ve siyasal yaşamında da önemli gelişmeler sağlanmıştır. Cumhuriyetin başlangıç dönemine göre, özellikle toplumsal alanda sağlanan ilerlemeler bakımından durum gerçekten çok çarpıcıdır. Ancak konuya bir de elde edilmiş sonuçların bugünün dünyasında yeterli olup olmadığı açısından bakmak gerekiyor.

 

Ülkemizde kadın hakları konusunda atılan adımlar, Cumhuriyet'le birlikte başlatılan devrimlerin en önemlileri arasındadır. Medeni Yasa'dan Anayasa'ya kadar her alanda yapılan düzenlemelerle sağlanan haklar, yurttaşlık statüsü bile bulunmayan kadınlarımızın, toplumsal yaşamda ağırlıklarını giderek daha fazla duyurmalarını sağlamıştır. Eğitimden çalışma yaşamına kadar birçok konudaki istatistiklerde bu gelişmenin iç açıcı göstergelerini bulmak mümkündür.

 

Cumhuriyetimizin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk ve arkadaşları, kadınların siyasal yaşamdaki önemini kavramış ve bunun gereğini de birçok Batı ülkesinden önce yerine getirmişlerdir. Bu bağlamda Türk kadını seçme ve seçilme haklarını, 1930'dan itibaren, yerel düzeyden genel düzeye doğru, kademeli olarak elde etmiştir.


Ne var ki kadınlar toplumsal yaşamdaki etkinlik düzeylerini siyasal alana taşıyamamıştır. Siyasal haklarına birçok Batı ülkesinden önce kavuşmuş bulunan Türk kadını, bu hakların kullanımı açısından kendisinden beklenen gelişmeyi gösterememiştir.

 

Türkiye’den Önce Kadınlara Seçme ve Seçilme Hakkı Veren Bazı Ülkeler

Tablo 3.A

Finlandiya 
1906
Kanada
1917
Avusturya
1918
Norveç
1913
Hollanda
1917
İsveç 
1919
Danimarka
1915
Almanya
1918
ABD
1920
Sov.ler Birliği
1918
İngiltere
1918
İspanya
1931

Türkiye’den Sonra Kadınlara Seçme ve Seçilme Hakkı Veren Bazı Ülkeler

Tablo 3.B

Fransa
1944
Pakistan 
1947
Yunanistan
1952
Endonezya 
1945
Arjantin 
1947
Mısır
1956
İtalya
1945
Belçika
1948
İsviçre 
1971
Yugoslavya
1946
Çin 
1949
Ürdün
1974

 

Cumhuriyet Döneminde Kadın Milletvekili Sayısı  /  Oranı

Tablo 4

Dönemler
Üye
Dönemler
Üye
Topl.
Kadın
(%)
Topl.
Kadın
(%)
5. (1935-1939)
399
18
4.51
15. (1973-1977)
450
6
1.33
6. (1939-1943)
424
16
3.77
16. (1977-1980)
450
4
0.89
7. (1943-1946)
455
16
3.52
17. (1983-1987)
400
12
3.00
8. (1946-1950)
465
9
1.94
18. (1987-1991)
450
6
1.33
9. (1950-1954)
487
3
0.62
19. (1991-1995)
450
8
1.78
10. (1954-1957)
541
4
0.74
20. (1995-1999)
550
13
2.36
11. (1957-1960)
610
8
1.31
21. (1999-2002)
550
23
4.18
12. (1961-1965)
450
3
0.67
22. (2002 -
550
24
4.36
13. (1965-1969)
450
8
1.78
T o p l a m
8.581
186
2.17
14. (1969-1973)
450
5
1.11
 

 

Cumhuriyet Senatosuna Seçilen Kadın Üyeler

Tablo 5.A

Adı ve Soyadı
Mensup Olduğu Siyasi Parti
Seçim Bölgesi
Seçildiği Dönemler
1. Özel Şahingiray
AP
İstanbul
15.10.1961 - 7.6.1964
2. H. Mualla Akarca
AP
Muğla
15.10.1961 - 5.6.1966
3. E. Mebrure Aksoley
CHP
İstanbul
7.6.1964 - 14.10.1973
4. F. Hikmet İşmen
Bağımsız (*)
Kocaeli
5.6.1966 - 12.10.1975
5. Solmaz Belül
CHP
İstanbul
14.10.1973 - 14.10.1979
6. Aysel Baykal
CHP
İstanbul
14.10.1979 - 12.09.1980
(*) Bağımsız aday olarak TİP Listesinde yer almak suretiyle seçilmiştir.

 

Cumhuriyet Senatosuna Cumhurbaşkanınca Seçilen (*) Kadın Üyeler
Tablo 5.B
Adı ve Soyadı
Seçildiği Dönemler
1. Nimet Zerrin Tüzün
15.10.1961 - 7.6.1964
2. Bahriye Üçok
15.10.1961 - 5.6.1966
3. Adile Ayda
7.6.1964 - 14.10.1973
4. Nermin Abadan Unat
5.6.1966 - 12.10.1975
(*) 1961 Anayasasının 71. ve 73. maddelerinde “Cumhurbaşkanınca Seçilen Üye” ifadesi yer almaktadır.
 
Milletvekili Adaylarının Cinsiyet Durumu (2002 Seçimi)
Tablo 6
 
Seçime Katıldığı İl ve Aday Sayısı
Kadın Aday
Erkek Aday
İlk 3 Sıradaki Kadın Aday
Sayısı
(%)
Sayısı
(%)
Sayısı
(%)
AKP
81 / 550
31
5.6
519
94.4
1
0.2
CHP
81 / 550
42
7.6
508
92.4
7
1.3
DYP
81 / 550
41
7.5
509
92.5
11
2.0
MHP
81 / 550
23
4.2
527
95.8
2
0.4
GP
81 / 550
98
17.8
452
82.2
28
5.1
DEHAP
81 / 550
103
18.7
447
81.3
48
8.7
ANAP
81 / 550
82
14.9
468
85.1
16
2.9
SP
81 / 550
6
1.1
544
98.9
2
0.4
DSP
81 / 550
45
8.2
505
91.8
12
2.2
YTP
81 / 550
78
14.2
472
85.8
25
4.5
BBP
81 / 550
31
5.6
519
94.4
8
1.5
YP
81 / 550
65
11.8
485
88.2
18
3.3
İP
81 / 550
58
10.5
492
89.5
17
3.1
BTP
81 / 550
12
2.2
538
97.8
1
0.2
ÖDP
81 / 550
149
27.4
394
72.6
62
11.4
LDP
81 / 550
61
11.1
489
88.9
15
2.7
MP
81 / 550
66
12.0
484
88.0
16
2.9
TKP
81 / 550