|
'SİYASETTE KADIN' adlı Yayınımızdan Alıntılar...
|
Cumhuriyet döneminde,
birçok alanda olduğu gibi, kadınların toplumsal ve siyasal yaşamında da
önemli gelişmeler sağlanmıştır. Cumhuriyetin başlangıç dönemine göre,
özellikle toplumsal alanda sağlanan ilerlemeler bakımından durum gerçekten
çok çarpıcıdır. Ancak konuya bir de elde edilmiş sonuçların bugünün
dünyasında yeterli olup olmadığı açısından bakmak gerekiyor.
Ülkemizde kadın
hakları konusunda atılan adımlar, Cumhuriyet'le birlikte başlatılan
devrimlerin en önemlileri arasındadır. Medeni Yasa'dan Anayasa'ya kadar
her alanda yapılan düzenlemelerle sağlanan haklar, yurttaşlık statüsü bile
bulunmayan kadınlarımızın, toplumsal yaşamda ağırlıklarını giderek daha
fazla duyurmalarını sağlamıştır. Eğitimden çalışma yaşamına kadar birçok
konudaki istatistiklerde bu gelişmenin iç açıcı göstergelerini bulmak
mümkündür.
Cumhuriyetimizin
kurucusu Mustafa Kemal
Atatürk
ve arkadaşları, kadınların siyasal yaşamdaki önemini kavramış ve bunun
gereğini de birçok Batı ülkesinden önce yerine getirmişlerdir. Bu bağlamda
Türk kadını seçme ve seçilme haklarını, 1930'dan itibaren, yerel düzeyden
genel düzeye doğru, kademeli olarak elde etmiştir.
Ne var ki
kadınlar toplumsal yaşamdaki etkinlik düzeylerini siyasal alana
taşıyamamıştır. Siyasal haklarına birçok Batı ülkesinden önce kavuşmuş
bulunan Türk kadını, bu hakların kullanımı açısından kendisinden beklenen
gelişmeyi gösterememiştir.
|
Türkiye’den Önce
Kadınlara Seçme ve Seçilme Hakkı Veren Bazı Ülkeler |
|
Tablo 3.A |
|
Finlandiya
|
1906
|
Kanada
|
1917
|
Avusturya
|
1918
|
|
Norveç
|
1913
|
Hollanda
|
1917
|
İsveç
|
1919
|
|
Danimarka
|
1915
|
Almanya
|
1918
|
ABD
|
1920
|
|
Sov.ler Birliği
|
1918
|
İngiltere
|
1918
|
İspanya
|
1931
|
|
Türkiye’den Sonra Kadınlara Seçme ve Seçilme Hakkı Veren Bazı
Ülkeler
|
|
Tablo 3.B |
|
Fransa
|
1944
|
Pakistan
|
1947
|
Yunanistan
|
1952
|
|
Endonezya
|
1945
|
Arjantin
|
1947
|
Mısır
|
1956
|
|
İtalya
|
1945
|
Belçika
|
1948
|
İsviçre
|
1971
|
|
Yugoslavya
|
1946
|
Çin
|
1949
|
Ürdün
|
1974
|
|
Cumhuriyet Döneminde Kadın
Milletvekili Sayısı / Oranı
|
|
Tablo 4 |
|
Dönemler
|
Üye
|
Dönemler
|
Üye
|
|
Topl.
|
Kadın
|
(%)
|
Topl.
|
Kadın
|
(%)
|
|
5. (1935-1939)
|
399
|
18
|
4.51
|
15. (1973-1977)
|
450
|
6
|
1.33
|
|
6. (1939-1943)
|
424
|
16
|
3.77
|
16. (1977-1980)
|
450
|
4
|
0.89
|
|
7. (1943-1946)
|
455
|
16
|
3.52
|
17. (1983-1987)
|
400
|
12
|
3.00
|
|
8. (1946-1950)
|
465
|
9
|
1.94
|
18. (1987-1991)
|
450
|
6
|
1.33
|
|
9. (1950-1954)
|
487
|
3
|
0.62
|
19. (1991-1995)
|
450
|
8
|
1.78
|
|
10. (1954-1957)
|
541
|
4
|
0.74
|
20. (1995-1999)
|
550
|
13
|
2.36
|
|
11. (1957-1960)
|
610
|
8
|
1.31
|
21. (1999-2002)
|
550
|
23
|
4.18
|
|
12. (1961-1965)
|
450
|
3
|
0.67
|
22. (2002 -
|
550
|
24
|
4.36
|
|
13. (1965-1969)
|
450
|
8
|
1.78
|
T o p l a
m
|
8.581
|
186
|
2.17
|
|
14. (1969-1973)
|
450
|
5
|
1.11
|
|
|
Cumhuriyet Senatosuna Seçilen Kadın
Üyeler
|
|
Tablo 5.A |
|
Adı ve Soyadı
|
Mensup Olduğu Siyasi Parti
|
Seçim Bölgesi
|
Seçildiği Dönemler
|
|
1. Özel Şahingiray
|
AP
|
İstanbul
|
15.10.1961 - 7.6.1964
|
|
2. H. Mualla Akarca
|
AP
|
Muğla
|
15.10.1961 - 5.6.1966
|
|
3. E. Mebrure Aksoley
|
CHP
|
İstanbul
|
7.6.1964 - 14.10.1973
|
|
4. F. Hikmet İşmen
|
Bağımsız (*)
|
Kocaeli
|
5.6.1966 - 12.10.1975
|
|
5. Solmaz Belül
|
CHP
|
İstanbul
|
14.10.1973 - 14.10.1979
|
|
6. Aysel Baykal
|
CHP
|
İstanbul
|
14.10.1979 - 12.09.1980
|
|
(*) Bağımsız aday olarak TİP Listesinde
yer almak suretiyle seçilmiştir. |
|
Cumhuriyet Senatosuna
Cumhurbaşkanınca Seçilen (*) Kadın Üyeler
|
|
Tablo 5.B
|
|
Adı ve Soyadı
|
Seçildiği Dönemler
|
|
1. Nimet Zerrin Tüzün
|
15.10.1961 - 7.6.1964
|
|
2. Bahriye Üçok
|
15.10.1961 - 5.6.1966
|
|
3. Adile Ayda
|
7.6.1964 - 14.10.1973
|
|
4. Nermin Abadan Unat
|
5.6.1966 - 12.10.1975
|
|
(*)
1961 Anayasasının 71. ve 73. maddelerinde “Cumhurbaşkanınca Seçilen
Üye” ifadesi yer almaktadır.
|
|
Milletvekili Adaylarının Cinsiyet
Durumu (2002 Seçimi)
|
|
Tablo 6
|
|
|
Seçime Katıldığı İl ve Aday Sayısı
|
Kadın Aday
|
Erkek Aday
|
İlk 3 Sıradaki Kadın Aday
|
|
Sayısı
|
(%)
|
Sayısı
|
(%)
|
Sayısı
|
(%)
|
|
AKP
|
81 / 550
|
31
|
5.6
|
519
|
94.4
|
1
|
0.2
|
|
CHP
|
81 / 550
|
42
|
7.6
|
508
|
92.4
|
7
|
1.3
|
|
DYP
|
81 / 550
|
41
|
7.5
|
509
|
92.5
|
11
|
2.0
|
|
MHP
|
81 / 550
|
23
|
4.2
|
527
|
95.8
|
2
|
0.4
|
|
GP
|
81 / 550
|
98
|
17.8
|
452
|
82.2
|
28
|
5.1
|
|
DEHAP
|
81 / 550
|
103
|
18.7
|
447
|
81.3
|
48
|
8.7
|
|
ANAP
|
81 / 550
|
82
|
14.9
|
468
|
85.1
|
16
|
2.9
|
|
SP
|
81 / 550
|
6
|
1.1
|
544
|
98.9
|
2
|
0.4
|
|
DSP
|
81 / 550
|
45
|
8.2
|
505
|
91.8
|
12
|
2.2
|
|
YTP
|
81 / 550
|
78
|
14.2
|
472
|
85.8
|
25
|
4.5
|
|
BBP
|
81 / 550
|
31
|
5.6
|
519
|
94.4
|
8
|
1.5
|
|
YP
|
81 / 550
|
65
|
11.8
|
485
|
88.2
|
18
|
3.3
|
|
İP
|
81 / 550
|
58
|
10.5
|
492
|
89.5
|
17
|
3.1
|
|
BTP
|
81 / 550
|
12
|
2.2
|
538
|
97.8
|
1
|
0.2
|
|
ÖDP
|
81 / 550
|
149
|
27.4
|
394
|
72.6
|
62
|
11.4
|
|
LDP
|
81 / 550
|
61
|
11.1
|
489
|
88.9
|
15
|
2.7
|
|
MP
|
81 / 550
|
66
|
12.0
|
484
|
88.0
|
16
|
2.9
|
|
TKP
|
81 / 550
|
| |